Ücret Ödemelerinde Maddi Boyutu Ne Demektir?

- Asgari ücret altında ücret ödeyememe.

  4857 sayılı yasanın 39.maddesi uyarınca belirtilmiş şekli ile tespiti yapılan asgari ücret ülkenin genelinde uygulanan en az ücreti anlatır. Kural olarak tam süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçiye, yasal çalışma süresi içinde ödenmesi gereken ücrettir. 4857 sayılı yasa ile gündeme gelen esnek çalışma modelleri ile bu miktar orantılı olarak hesaplanır. Esas olan asgari ücretin belirlenmiş saat ücretinin altında ödeme yapılamamasıdır.

- İşin yapılmamasına rağmen ücret ödeme.

  Ücret; iş sözleşmesi ile işverene bağlanmış işçinin, sözleşmeden kaynaklanan en temel hakkıdır. Bu hak işverenle arasında yapılmış sözleşmeye uygun olarak, çalışanın işyerinde kendisine verilecek işe hazır beklediği andan itibaren geçerlidir. Türk iş hukukundaki temel kural gereği işçinin işi sunma borcunun yerini tutan, işverenin işi kabul hakkı bunun gerekçesidir. Bunun yanı sıra aşağıdaki hallerde de işverenin belirtilmiş şekli ile ücret ödeme borcu devam eder. 

  I - Geçici ifa imkânsızlığı halinde ücret

  4857 sayılı yasanın 24.maddesinin III. bendindeki “ İşçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler ortaya çıkması ” ve  25.maddesinin III. bendinde  “ işçiyi işyerinde bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebebin ortaya çıkması.”  4857/40.madde uyarınca  “ 24 ve 25..inci maddelerin (III) numaralı bentlerinde gösterilen zorlayıcı sebepler dolayısıyla çalışamayan veya çalıştırılmayan işçiye bu bekleme süresi içinde bir haftaya kadar her gün için yarım ücret ödenir “ hükmü bulunmaktadır. 

  II-  Hastalık halinde ücret

   Hastalanan işçiye ücret ödenmesi kural olarak geçici iş göremezliği ile sağlanır. Yani 4857 sayılı iş yasası anlamında tanımlanmış bir ücret bulunmamaktadır. İşçi böyle bir durumda SGK dan para yardımı alır. Ancak kesin aylık (maktu aylık ) diye tabir edilen ücret biçimine göre çalışan işçilere hasta oldukları dönemde dahi ücretleri tam olarak ödendiğinden, 4857/48.madde uyarınca hastalık nedeni ile çalışılmayan günlerde SGK tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneği aylık ücretli işçilerin ücretinden mahsup edilir.

   Hastalık halinde ücret ödenmesi ile ilgili bir diğer düzenleme ise Borçlar Kanununun 328.maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre işçinin hastalıktan ötürü kusuru bulunmaksızın, nispeten kısa bir süre için işini ifa edememesi halinde o kısa süre için ücretini isteyebilir. Şekil olarak, bu hükmün İş Yasasına tabi iş sözleşmelerine de uygulanması gerekse de, Yargıtay konu ile ilgili kararlarında karşı görüşe sahip olduğunu belirtmiştir.            

- Hafta tatili ücreti ödeme.

  4857 sayılı iş yasası kapsamına giren bir işyerinde, haftada 45 saat ve işverence haftalık dönem içinde belirlenmiş işgünlerinde çalışmış olan işçinin, bu koşul ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmi dört saat dinlenme (hafta tatili) hakkı vardır. Çalışılmayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir.

  Zorlayıcı ve ekonomik bir sebep olmadan işyerindeki çalışmanın haftanın bir veya birkaç gününde işveren tarafından tatil edilmesi halinde haftanın çalışılmayan günleri ücretli hafta tatiline hak kazanmak için çalışılmış sayılır.

- Ulusal bayram ve genel tatil ücreti ödeme.

  4857 sayılı iş yasası kapsamına giren bir işyerinde çalışan işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir.

- Yıllık ücretli izin verme.

  4857 sayılı iş yasası kapsamına giren bir İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Niteliklerinden ötürü bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara bu Kanunun yıllık ücretli izinlere ilişkin hükümleri uygulanmaz.

  İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin izine başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır. Bu ücretin hesabında fazla çalışma karşılığı olarak alınan ücretler, primler, işyerinin temelli işçisi olarak normal çalışma saatleri dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları ücretler ve sosyal yardımlar, ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri için verilen ücretler hesaba katılmaz.
 Günlük, haftalık veya aylık olarak belirli bir ücrete dayanmayıp da akort, komisyon ücreti, kâra katılma ve yüzde usulü ücret gibi belirli olmayan süre ve tutar üzerinden ücret alan işçinin izin süresi için verilecek ücret, son bir yıllık süre içinde kazandığı ücretin fiili olarak çalıştığı günlere bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama üzerinden hesaplanır. Ancak, son bir yıl içinde işçi ücretine zam yapıldığı takdirde, izin ücreti işçinin izine çıktığı ayın başı ile zammın yapıldığı tarih arasında alınan ücretin aynı süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle hesaplanır.

  Yüzde usulünün uygulandığı yerlerde bu ücret, yüzdelerden toplanan para dışında işveren tarafından ödenir. Yıllık ücretli izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ayrıca ödenir.

- Fazla çalışma ücreti ödeme.

  4857 sayılı iş yasası anlamında fazla çalışma, bu kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırk beş saati aşan çalışmalardır.

  Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle  ödenir. 

  Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırk beş saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar dahilinde uygulanan ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırk beş saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmi beş yükseltilmesiyle ödenir.

  Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat on beş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir.





BENZER İÇERİKLER