İşyerinin Kapsamı (Sınırları) Nasıl Belirlenir?

İş K. m.2/III işyerinin, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütün olduğunu belirtmiştir. İşverenin, işyerinde ürettiği mal ve hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler, işyerine bağlı yerler olarak işyerinden sayılmıştır. İşyerinin sınırları belirlenirken, özellikle işyerine bağlı yerlerin tespiti açısından “işin teknik bir amaca ulaşmak için organize edilmesi” kavramı üzerinde durulmalıdır.     

İşyerinde üretilen mal ve hizmet ile nitelik yönünden bağlılıktan, mal ve hizmet üretmek amacıyla bir başka anlatımla teknik amaca ulaşmak amacıyla yapılan işlerin bağlılığı, birbirlerini tamamlamaları, aynı yönetim altında örgütlenen yerlerden ise teknik amaca ulaşmaya yönelik işlerin, işyeri ve işyerine bağlı yerlerde örgütlenmesinin tek elden yönetilecek şekilde olması anlatılmaktadır. Bir işyeri ile diğer yer arasında teknik yönden bir bağlılık yok ise ve biri ötekini tamamlamıyorsa bu yeri bağımsız bir işyeri saymak gerekir .

 4857 sayılı yasa anlamında "İşyeri" tanımı, teknik bir amaca, diğer bir deyişle mal veya hizmet üretimine yönelik ve değişik unsurlardan meydana gelen bir birim olduğu belirtilmek suretiyle verilmiştir. İşyerinin sınırlarının belirlenmesinde "işyerine bağlı yerler" ile eklentiler ve araçların bu birim kapsamında oldukları, önceki hükümden farklı bir ölçüt aranmamış olmakla beraber; özellikle bir işyerinin mal veya hizmet üretimi için ayrı bir alanı da kullanması halinde bunların tek işyeri mi. yoksa birbirinden bağımsız işyerleri mi sayılacağı konusunda "amaçta birlik", aynı teknik amaca bağlı olarak üretimde bulunma, nitelik yönünde bağlılık ile "yönetimde birlik", aynı yönetim altında örgütlenmiş olma şartlan gerek yargı kararları ve gerek doktrindeki görüşlere paralel şekilde düzenlenmiştir.

 Diğer yandan teknolojik ve ekonomik gelişmeler bir işyeri çerçevesinde mal ve hizmet üretimi, pazarlama ve müşterilere sunulması yönünden çok yönlü ve yapısal değişiklikleri beraberinde getirmiş, bir işyerinin amacının gerçekleştirilmesinde işlerin görülmesi işyerinin kurulu bulunduğu "yerin" dışına taşmış, işveren kurulan "iş organizasyonu" İşçinin evine, bağımsız bir işyeri niteliğinde olmayan irtibat bürolarına veya yurt genelinde (ilaç fabrikası satış elemanları gibi) veya ilin içinde (beyaz eşya bakım ve onarım işlerinde çalışanlar gibi) işlerin yürütüldüğü bir örgütlenmeye kadar genişletmek gereksinimini duymuştur. Bu olgular dikkate alınmak ve Avrupa Birliğine üye devletlerdeki değerlendirme ve kavramsal gelişmeler göz önünde tutularak "işyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür" hükmü eklenmiştir.

Asıl işyerine bağlı yerlerin tek bir işyeri sayılabilmesi için “işin niteliği” ve “yürütümü” açısından iki yer açısından bir bağımlılık ilişkisinin bulunması gerekir.

İşin niteliği yönünden bağlılıktan, mal ve hizmet üretmek amacıyla yürütülen işlerin birbirini tamamlamaları;

İşin yürütümü açısından bağlılıktan ise, üretim veya hizmet sunma işlerinin bir elden yönetilebilecek şekilde örgütlenmesi;

anlaşılmalıdır.

İşyerinin tanımının nasıl genişletileceği iktisadi ve hukuki bağlılık çok önemlidir. İktisadi bağlılık işin niteliğini, hukuki bağlılık işin yürütümünü anlatır.

İşyerinin sınırlarının belirlenmesinde özellikle bir işyerinin mal veya hizmet üretimi için ayrı bir alanı da kullanması halinde bunların tek işyeri mi. yoksa birbirinden bağımsız işyerleri mi sayılacağı konusunda "amaçta birlik", aynı teknik amaca bağlı olarak üretimde bulunma, nitelik yönünde bağlılık ile "yönetimde birlik", aynı yönetim altında örgütlenmiş olma şartlan gerek yargı kararları ve gerek doktrindeki görüşlere paralel şekilde düzenlenmiştir.

Diğer yandan teknolojik ve ekonomik gelişmeler bir işyeri çerçevesinde mal ve hizmet üretimi, pazarlama ve müşterilere sunulması yönünden çok yönlü ve yapısal değişiklikleri beraberinde getirmiş, bir işyerinin amacının gerçekleştirilmesinde işlerin görülmesi işyerinin kurulu bulunduğu "yerin" dışına taşmış, işveren kurulan "iş organizasyonu" İşçinin evine, bağımsız bir işyeri niteliğinde olmayan irtibat bürolarına veya yurt genelinde (ilaç fabrikası satış elemanları gibi) veya ilin içinde (beyaz eşya bakım ve onarım işlerinde çalışanlar gibi) işlerin yürütüldüğü bir örgütlenmeye kadar genişletmek gereksinimini duymuştur. Bu olgular dikkate alındığında “işyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür"

İşverenleri ayrı olan yerler, aynı yönetim altında örgütlenmiş olarak itelendirilemeyeceklerinden bunların ayrı işyerleri sayılmaları gerekecektir. Aynı işverene ait olmakla birlikte teknik amacın ayrı olduğu durumlarda da birden çok işyerinin mevcudiyeti söz konusu olacaktır. Aynı yönetim altında örgütlenen yerlerin tespiti açısından iş görülen yerlerin coğrafi olarak birbirine çok yakın olması gerekmemektedir. Ancak bu yerler arasında yönetim birliği sağlanamayacak derecede büyük bir uzaklık varsa, bu yerlerin birbirinden bağımsız işyerleri olarak kabul edilmesi gerecektir. İş K. m.2/II; dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim ve avlu gibi diğer eklentilerin de işyerinden sayılacağını belirtmiştir. İş Kanununda sayılan bu yerlerin sınırlı sayıda olmadığı madde metninde kullanılan “gibi diğer eklentiler” sözcüklerinden açıkça anlaşılmaktadır. Bu açıklama dâhilinde sosyal tesisler, garaj, büro gibi yerler de işyerinin eklentilerine örnek olarak verilebilir. İş Kanunu “araçların” da işyerinden sayılacağını öngörmüş fakat araçların tanımını yapmamıştır. İşin yapılmasında, hizmetin görülmesinde veya bu teknik amacın gerçekleştirilmesinde kullanılan sabit ve hareket ettirilebilen her türlü araç, gereç, makine ve taşıt işyerinden sayılır.





BENZER İÇERİKLER