Müteahhit Olmanın Unsurları Nelerdir?

 I- Borçlar Kanunu Açısından

Mevzuatımızda iş görme borcu doğuran bir çok sözleşme bulunmaktadır. Bu sözleşmeler arasında bazı ayrım noktaları bulunmakla birlikte, genel olarak bu sözleşmelerde borcun konusunu; bir edimin yerine getirilmesi, eserin yapılması gibi özetle iş görme fiili oluşturmaktadır.  

  a-   Bir İşin Yapılmasının Taahhüt edilmesi

 İş görme borcu doğuran sözleşmelerde, taraflardan birisi yani müteahhit maddi veya maddi olmayan bir işin yapılmasını - meydana getirilmesini taahhüt etmektedir.  Bu taahhüt, bir inşaatın yapılmasında olduğu gibi maddi sonuçlu veya temizlik, teknik destek işleri, arıza, bakım ve onarım, enerji açma-kapama-ihbarname bırakma hizmetlerinde olduğu gibi maddi olmayan sonuçlu olabilmektedir. İşin yapılması veya meydana getirilmesi kavramı dar anlamda değil de geniş anlamda yorumlanmalı; bunun içine yeni bir eser ortaya koyma kadar var olan bir eseri onarma veya tamir etme de anlaşılmalıdır. Yeni bir yol yapılmasının taahhüt edilmesi, köprü ve bina inşası, kanal açılması, elektrik tesisatı yapılması, bir şeyin boyanması, yıkanması, temizlenmesi, teknik bakımı gibi hususlar meydana getirme olarak nitelendirilebilir.

 b- Yapılan İş Karşılığında Bir Bedel Kararlaştırılması

 Taraflar arasında yapılacak iş veya meydana getirilecek eser karşılığında bir ücret (bedel-semen) ödenmesi veya ödeneceğinin taahhüt edilmesi gerekir ki, bu ödemeyi ya da taahhüdü iş sahibi (eser sahibi) yapmaktadır.

 c-Taraflar Arasında Sözleşme Olmas

   Müteahhit ile iş sahibi arasında işin yapılması, bu iş karşılığı bir bedel ödenmesi yönünde anlaşma olmalıdır. Taraflar arasındaki anlaşmanın istisna, vekalet, neşir, Franchiss gibi iş görme edimi doğuran sözleşmelere dayanması gerekmektedir.

    Devlet İhale Kanunu Açısından

    Genel anlamda, ihale ile iş alan kişi yada kuruluşa “müteahhit” denilmektedir. Devlet İhale Kanunu’nun 4’üncü maddesinde müteahhit; “Üzerine ihale yapılan istekli veya istekliler” şeklinde tanımlanmıştır. Aynı kanunun 53’ncü maddesi uyarınca, ihale sonucu yapılan sözleşmelerin yazılı olması zorunluluğu bulunmaktadır. Oldukça kısa tutulan bu tanıma göre, ihale ile iş alan her kişi yada kurum veya kuruluş müteahhit sayılacaktır.

a-   Devlet İhale Kanunu’na Göre Bir İşin Alınması

     Yukarıda anlatıldığı üzere, burada da taraflardan birisi yani müteahhit maddi veya maddi olmayan bir işin yapılmasını - meydana getirilmesini taahhüt etmektedir. Her iki iş görme ediminin farkı ise, şekil itibariyle birisinin borçlar kanunu’ndan diğerinin ise devlet ihale kanunu’ndan kaynaklanıyor olmasıdır. 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre ihaleye katılma şartlarını haiz olan istekliler tarafından yapılan iş görme taahhüdünün maddi sonuçlu veya maddi olmayan sonuçlu olması farklı bir durum meydana getirmeyecektir. Yine işin, niteliği itibariyle süreli veya süresiz yada maddi sonuçlu veya maddi olmayan sonuçlu olması iş görme edimini değiştirmeyecektir.

b-Yapılacak İş Karşılığında İdarece Bir hak ediş ödenmesi

    Devlet İhale Kanunu’na göre, ihaleye katılmak için güvence bedeli olarak belirli bir teminatın gösterilmesi, ihale yapıldıktan sonra taraflar arasında verilmesine karar kılınan teklif üzerinden idare tarafından bir hakedişin ödenmesi gerekmektedir. Burada “idarece bir hak ediş ödenmesi” ifadesinin kullanılmasının nedeni; devlet ihale kanunu’nun kapsamından kaynaklanmaktadır. Devlet ihale kanununa tabi olmayan iş sahipleri, işlerini ihale yöntemi ile bir müteahhide yaptırdıklarında Borçlar Kanunu açısından bir “bedel – ücret” öderler.

c- Devlet İhale Kanunu’na göre Alınan İşle ilgili, Taraflar Arasında Sözleşme Yapılması

   İhale makamı niteliğindeki idare ile müteahhit arasında işin yapılması, bu iş karşılığı bir hakediş ödenmesi yönünde anlaşma olmalıdır. Kurulması bakımından şeklî olarak Devlet İhale Kanunu’na dayanan sözleşmenin, içerik olarak borçlar kanunu’nda düzenlenen istisna, vekalet, neşir, Franchiss gibi iş görme edimi doğuran sözleşmelere dayanmasında hukuken herhangi sakınca bulunmamaktadır. Nitekim uygulamada, şekli olarak ihale ile devlet hastanelerinde temizlik işi alan müteahhit firmaların, ihale makamı idare ile içerik olarak istisna (vekalet vs.) sözleşmesi imzaladıkları görülmektedir.

 





BENZER İÇERİKLER